Fire ve Zaiyat Nispetleri

1-  Polatlı  Ticaret  Borsası  Meclisi’nin, 28.11.2008  Tarih ve 48 Sayılı  toplantısında 5174   Sayılı Türkiye Odalar
Borsalar Birliği  ile Odalar ve Borsalar Kanununa istinaden çıkartılan Borsa Muamelat Yönetmeliğinin 37.Maddesine
istinaden, Fire ve Zayiat nispetleri teamül kararı alınmıştır.

2- Polatlı Ticaret Borsası Yönetim kurulu’nun 22/02/2010 tarih ve 47 sayılı kararına istinaden Kantar Fire Oranı ilave edilmiştir.

HUBUBAT

Fire Nispeti Zayiat Nispeti Öğütme Kantar
Buğday % 1/2 % 1 % 1/2
Arpa % 1/2 % 1 % 1,5 % 1/2
Yulaf % 1/2 % 1 % 1,5 % 1/2
Çavdar % 1/2 % 1 % 1,5 % 1/2
Mısır % 1/2 % 3 % 1,5 % 1/2

HUBUBAT MAMULLERİ

Hububatların mamül madde(un) imalatı safhasında;

a) Buğdayın tremiye dökülüşüne kadar fire : % 0,5
b) Kantar farkı : % 0,5
c) Depolama farkı : % 1,0
d) Tremiye dökülen buğdayın ön temizleme işlemindeki ot, saman, çöp, bit yeniği v.s. : % 1,5
e) Kırık Buğday : % 1,0
f) Taş, kum : % 0,5
g) Yıkama esnasında ve ikinci temizlemede buğday taş, kum : % 0,5
Toplam fire ve zayiat nispeti : % 7,0

Netice olarak yıkanmış ve temizlenmiş buğdayın ilk kırmaya gelinceye kadarki kayıplar toplamı en çok % 7 olması teamüldendir.

Örnek:

100 Kg Temizlenmiş Buğday
7 Kg Fire ve Zayiat
-___________________________
93 Kg Temizlenmiş Buğday
1,40 Kg Tavlamada vezin artışı (93 Kg x %1,5 =1,36)
+________________________
94,40 Kg Öğütülmeye girecek, randıman hesabına  esas  alınacak buğday miktarıdır. Bu buğday miktarına
göre 17 Şubat 1999 tarih ve 23614 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan TÜRK GIDA KODEKSİ Buğday Unu’na
göre kül nispetlerine bağlı olarak un ve tali ürün elde edilir.

 

HUBUBAT MAMÜLLERİ Yükleme, Boşaltma,Depolama,Kantar farkı firesi

Alımından Satımına kadar
Yükleme Boşaltma %

Kantar
Farkı %
Depolama
Farkı %
Ezme
Firesi %
Toplam
( %)
Buğday Unu 0,5 0,5 1,0 2,0
Razmol 1,0 1,0 2,5 4,5
İrmik 1,0 1,0 2,0 4,0
Kepek 2,0 1,0 3,0 6,0
Bonkalite 0,5 0,5 1,5 2,5
Köylü Unu (Tip 6) 1,0 1,0 3,0 5,0
İrmik altı Un 0,5 0,5 2,0 3,0

BAKLİYAT

Naturel bakliyatın ihraç edilecek hale gelmesi ve TSE standartlarına uygun şekilde hazırlanmasına kadar olan
fie nispetleri

Alımından Satımına kadar
Yükleme Boşaltma

Kantar
Farkı
Depolama
Farkı
Eleme Taş,Toprak
ve analize kadar
Toplam
En az- En çok
Mercimek % 1,0 % 1,0 % 1,0 %5 – %7 %8 – %10
Nohut % 1,0 % 1,0 % 1,0 %3 – %5 %6 – %8
Kuru Fasulye % 1,0 % 1,0 % 1,0 %3 – %7 %6 – %10
Börülce % 1,0 % 1,0 %2

KURU SOĞAN

                                                                                 Fire Oranı
Üreticiden toptancıya kadar ki safhasında        %   7
Depoda ilk altı ayda                                                 % 15

YAĞLI TOHUMLAR

Fire Nispeti Zayiat Nispeti
Ayçiçeği % 5 % 3

ÇEŞİTLİ GIDA MADDELERİ

Fire Nispeti Zayiat Nispeti
Et, Sığır ve Dana % 3 % 2
Koyun ve Keçi % 3 % 2
Kuzu % 3 % 2

TEKSTİL HAMMADDELERİ

Fire Nispeti Zayiat Nispeti
Tiftik Naturel % 1 % 1/2
Tiftik İşlenmiş % 3 % 2
Yapağı Ham % 2
Yapağı İşlenmiş % 5 % 3

DERİLER

Fire Nispeti Zayiat Nispeti
Hava Kurusu % 5
Tuzlu Kuru % 2
Salamura (Büyükbaş) % 2 % 5

CANLI HAYVAN ALIM-SATIMLARINDAKİ TOKLUK ve ET FİRESİ

Tokluk Firesi
    Kasaplık Büyükbaş hayvanlardan %8, Koyun ve Keçilerden %5, Kuzu ve Oğlaklardan %3 nispetinde (1 Eylül’den
itibaren %5) tokluk firesi düşülür. Mal bedeli Tokluk firesinin düşülmesinden sonra kalan ağırlık üzerinden hesap edilir.

Et Firesi
Kesim Sonu küçük ve büyükbaş hayvan etlerinin firesi %2’dir.